Case study: Lesson.box op Lumion
“Als je het mij vraagt, is het idee achter Lesson.box geweldig. Ik sta er volledig achter. Het is een waardevolle aanvulling op de lessen.” — Yaşar Koçdas, Docent NaSk
Samenvatting
Op Lumion wordt onderwijs anders georganiseerd dan op veel andere middelbare scholen. Leerlingen werken in langere dagdelen, met veel ruimte voor zelfstandigheid, coaching en verdieping. Juist daardoor is lesuitval extra ingrijpend. Als een docent uitvalt, valt niet zomaar één lesuur weg, maar vaak een groot deel van de dag. De vraag is dan: hoe zorg je dat leerlingen niet alleen worden opgevangen, maar ook echt inhoudelijk verder leren? Daarom startte Lumion een pilot met Lesson.box. In 7 weken werden 15 lessen opgevangen in 7 klassen, verdeeld over 5 vakken: aardrijkskunde, geschiedenis, biologie, NaSk en Nederlands. Leerlingen werkten zelfstandig en op hun eigen tempo, terwijl docenten en invallers beter zicht kregen op de voortgang en kwaliteit van de les.
De uitdaging
Lumion werkt met een unieke onderwijsstructuur. Leerlingen volgen niet de hele dag losse lessen van 50 minuten, maar werken in langere blokken aan een beperkt aantal vakken.
Dat geeft rust en verdieping, maar maakt lesuitval ook groter.
Als een docent uitvalt, moet een lang dagdeel zinvol worden ingevuld. Voorheen betekende dat vaak dat een onderwijsassistent of invaller instructies kreeg om de klas bezig te houden. Soms was die instructie minimaal.
“Soms kreeg je alleen: hoofdstuk 4. Dan dacht je: sterkte en overleef het maar.”
— Julia Gandolfi, docent Nederlands
Dat is herkenbaar voor veel scholen.
Er is toezicht. Leerlingen zitten in het lokaal. Maar de vakinhoudelijke lijn ontbreekt. Daardoor ontstaat precies wat scholen willen voorkomen: een opvanguur waarin leerlingen wel aanwezig zijn, maar niet doelgericht leren.
Lumion wilde onderzoeken of dat anders kon.
Niet door de docent te vervangen, maar door de invaller of onderwijsassistent een betere basis te geven: een inhoudelijke, adaptieve les die leerlingen zelfstandig kunnen volgen.
De implementatie
Scholen zijn vaak terughoudend bij de introductie van nieuwe systemen. Lumion staat hier als innovatieve school wel voor open, maar met enige voorzichtigheid. Op het Lumion werd daarom gekozen voor een uiterst laagdrempelige start en een zorgvuldige groeistrategie:
Deelnemers: Er werd gekozen voor een diverse groep aan docenten, vakken, leerjaren en niveaus om de pilot zo breed mogelijk in te zetten. Dit helpt om erachter te komen of Lesson.box goed werkt voor een brede inzet binnen de school of juist voor specifieke toepassingen.
Start: De 5 deelnemende docenten hoefden geen eindeloze handleidingen door te spitten. De allereerste Lesson.box-les werd samen met het team gebouwd. Na deze korte, praktische sessie hadden de docenten het systeem al in de vingers.
Opschaling: De pilot startte in kleine groepjes. Zo konden techniek en de kwaliteit nauwgezet gemonitord worden. Na een succesvolle eerste fase, werd er opgeschaald naar volledige klassen.
De opzet
Om het maximale resultaat uit de pilot te halen werd deze opgedeeld in drie fasen. Eerst werd de inhoudelijke kwaliteit getest, daarna opgeschaald naar volledige klassen en uiteindelijk beoordeeld of docenten zelfstandig met Lesson.box kunnen werken.
Fase 1: kleine groepen en kwaliteit
In de eerste fase lag de nadruk op kwaliteit en eerste feedback. Kleine groepjes leerlingen werden uit de klas gehaald en volgden, parallel aan de reguliere les, een Lesson.box-les. Deze lessen werden samen met de vakdocent klaargezet.
Zo kon de docent direct meekijken hoe een les wordt opgebouwd en kon er samen bepaald worden wat inhoudelijk belangrijk was. Tegelijkertijd werd er getest of Lesson.box de aangeleverde lesstof goed overnam, helder uitlegde aan leerlingen en voldoende aansloot bij het niveau van de klas.
Ook werd in deze fase de praktische kant getest: werkten het netwerk, de iPads, Safari en de digitale infrastructuur van de school goed samen met het platform?
Fase 2: volledige klassen
Nadat de eerste fase goed was afgerond en de belangrijkste feedback was verwerkt, werd opgeschaald naar volledige klassen. Ook deze lessen werden samen met de docent voorbereid.
In deze fase moest vooral duidelijk worden of Lesson.box stabiel bleef bij grotere groepen en of het systeem een hele klas actief en geconcentreerd aan het werk kon houden.
Fase 3: zelfstandig gebruik door docent of invaller
In de derde fase draaide het om zelfstandigheid. De docent of invaller zette de les zelf klaar, zonder hulp van het team van Lesson.box. Daarmee werd duidelijk of Lesson.box snel en gebruiksvriendelijk genoeg is om in de praktijk zelfstandig te gebruiken.
Ook deze lessen werden gegeven aan volledige klassen. Zo werd gekeken of lessen die zelfstandig door docenten werden gebouwd net zo goed (of zelfs beter) werkten dan de lessen die eerder samen waren voorbereid.
De pilot in cijfers
Looptijd | 7 weken |
Omvang | 7 klassen (mavo, havo, vwo) |
Vakken | 5 vakken (Aardrijkskunde, Geschiedenis, Biologie, NaSk en Nederlands) |
Opgevangen lessen | 15 lessen |
Inzichten uit de praktijk
De testweken leverden cruciale inzichten op om Lesson.box verder te optimaliseren:
Rust en productiviteit: Wat opviel was de focus in de klas. Docenten merkten op dat verschillende groepen binnen twee minuten na de start van een Lesson.box-les volledig stil waren en geconcentreerd aan het werk gingen. Leerlingen gaven aan dat zij het prettig vonden om niet te worden afgeremd door het klassikale tempo en daardoor voor hun gevoel soms twee keer zoveel leerden als in een normale les. Bovendien fungeert de AI als een 'safe space'; leerlingen vinden het minder spannend om fouten te maken bij een machine dan bij een docent voor de klas.
Exact kopiëren vs. genereren: Docenten, zoals Yaşar Koçdas (NaSk), gaven aan dat zij behoefte hadden aan meer regie over de specifieke inhoud. Zij wilden bepaalde teksten uit methodes, afbeeldingen of eigen PowerPoints exact kunnen overnemen in plaats van deze door de AI te laten herformuleren. Dit leidde tot de ontwikkeling van een nieuwe functie waarmee docenten nu per lesblok kunnen kiezen: wil ik dit onderdeel exact overnemen uit mijn bronmateriaal, of laat ik de AI een adaptief onderdeel genereren?
Niveauverschillen en gamification: Tijdens de pilot werd duidelijk dat vwo-leerlingen over het algemeen beter in staat zijn om langere teksten en abstracte uitleg zelfstandig te verwerken . Voor mavo-leerlingen bleek de grote hoeveelheid tekst soms demotiverend of 'saai'. Dit inzicht heeft de planning veranderd: er worden nu sneller spelelementen en competitieve onderdelen toegevoegd aan Lesson.box om alle leerlingen bij de les te houden, aangezien leerlingen aangaven erg gemotiveerd te worden door interactieve elementen zoals een afsluitende quiz.
Techniek: Omdat Lumion uitsluitend met iPads en Safari werkt, moest het platform dat oorspronkelijk geoptimaliseerd was voor laptops technisch worden aangepast. Daarnaast bleek de zichtbare timer bij sommige leerlingen voor onrust te zorgen wanneer zij het gevoel kregen de opdracht niet op tijd af te kunnen ronden. De interface is hierop aangepast: de timer is minder dominant en het proces is omgedraaid; de docent uploadt nu eerst het materiaal, waarna Lesson.box een advies geeft over de ideale lesduur.
Het 'bubbeltje' doorbreken: Een belangrijk punt van feedback van Julia Gandolfi (docent Nederlands) was dat leerlingen soms té geïsoleerd in hun eigen 'digitale bubbel' werkten. Hoewel zelfstandigheid een kernwaarde is van het Lumion, is interactie essentieel voor het leerproces. Daarom onderzoekt het team van Lesson.box de mogelijkheid voor klassikale momenten, waarbij de invaller of docent op centrale punten in de les de klas weer even bij elkaar kan roepen voor een gezamenlijke discussie of een interactief spelmoment.
Neurodiversiteit: In klassen met een grote diversiteit aan leerbehoeften, zoals ADHD of dyslexie, bleken lange teksten op een scherm soms overweldigend. Op advies van de docenten wordt daarom gekeken naar de integratie van een voorleesfunctie en het speciale Dyslexiefont. Door de zwaardere onderkant van de letters biedt dit font meer rust tijdens het lezen op een scherm. Zo wordt adaptief onderwijs toegankelijker voor iedere leerling.
Conclusie
Lesson.box wordt op het Lumion niet gezien als de vervanging van de docent, maar als een intelligente partner die de unieke structuur van verwondering en zelfstandig werken overeind houdt als de vakdocent afwezig is. Waar lesuitval voorheen zorgde voor werkdruk en verloren uren, stappen leerlingen nu in een veilige, adaptieve leeromgeving waarin ze op hun eigen tempo vooruit vliegen.
